Bericht

27-12-2011'Geringe invloed CDA-dissidenten'

NRC, 27 december 2011, Derk Stokmans

'Geringe invloed CDA-dissidenten'
Door onze redacteur
DERKSTOKMANS
DEN HAAG. De dissidenten in de CDA-fractie, Ad Koppejan en Kathleen Ferrier, slagen er nauwelijks in om in de coalitie tegenstanders van de politieke samenwerking met de PW een stem te geven. Zowel voor als tegenstanders van de twee Kamerleden zeggen dat hun invloed binnen de fractie gering is. Volgens een medestander bevinden zij zich in een onmogelijke positie: „De fractie ziet hen als potentiële verraders, de buitenwereld als potentiële lafaards." Van het voornemen van Koppejan en Ferrier het CDA binnen de coalitie een „kleurrijk, duurzaam en sociaal" profiel te geven, komt volgens geestverwanten ook binnen de partij nog weinig terecht. Een zichtbare uitzondering was hun opstand tegen de voorgenomen uitzetting van de 18-jarige Angolees Mauro Manuel. Dat initiatief leidde echter tot een compromis dat het CDA veel imagoschade opleverde. Manuel kreeg geen recht op regulier verblijf in Nederland, maar moest een tijdelijk studievisum aanvragen. Slechts een paar keer wisten de twee de CDA-fractie bij te sturen, vooral bij het onderwerp immigratie. In een ander geval wisten zij samen met fractiegenoten Biskop en Omtzigt de fractie te bewegen een lichte versoepeling van de nieuwe Bijstandswet te regelen. Het probleem voor de dissidenten is dat hun activiteiten voor de buitenwereld niet zichtbaar zijn en gaan om details. Daardoor verandert weinig aan het beeld dat tegenstanders binnen het CDA van het kabinetsbeleid hebben. Bovendien zijn hun stemmen voor de coalitie vaak niet essentieel, omdat de twee Kamerleden van de SGP dit kabinet informeel gedogen. De kritiek van Koppejan en Ferrier binnen de fractie leidt regelmatig tot ergernis.
Achterdocht en gevoeligheid rond Koppejan en Ferrier
CDA-parlementariërs Ad Koppejan en Kathleen Ferrier staan symbool voor het verzet binnen hun partij tegen gedoogpartner PVV. Ze beloofden vorig jaar oktober tijdens een historisch congres voor de belangen van de critici te staan. Wat is daar van terecht

Alles ligt gevoelig
Het was niet alleen maar gezellig, op het jaarlijkse kerstdiner van de CDAfractie. Fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma had voor de gelegenheid, dinsdagavond een week geleden, een filmpje gemaakt. Fractiegenoten Kathleen Ferrier en Ad Koppejan werden geportretteerd als stelletje. Het begeleidende muziekje: Samen zijn, is samen lachen, samen huilen, van Willeke Alberti. Het leidde bij een enkeling in de fractie tot heftige emoties. Waarom moesten die twee nu weer zo hard worden aangepakt? Anderen vonden het reuze meevallen: elk Kamerlid werd door de fractievoorzitter even voor gek gezet, daar moet je niet te zwaar aan tillen. Maar rond Ferrier en Koppejan ligt alles gevoelig. Beiden lopen sinds de vorming van het kabinet-Rutte over een smal pad. Zoals een betrokkene zegt: „De eigen fractie ziet ze als potentiële verraders, de buitenwereld als potentiële lafaards." Ferrier en Koppejan. Voordat het CDA een alliantie met de anti-islamitische PVV aanging om te kunnen regeren, hadden maar weinigen van deze Kamerleden gehoord. Maar hun verzet tegen de samenwerking met de PVV maakte ze tot bekende Nederlanders. Zeker omdat ze uiteindelijk toch akkoord gingen met de coalitie die ze niet wilden - én in de fractie van het CDA bleven. Anders dan gewetensbezwaarde Ab Klink. Dat maakt ze tot mogelijke tijdbommen voor dit kabinet, nauw gadegeslagen door partijgenoten politieke tegenstanders en journalisten. Hoe gaan de twee met deze positie om. Zelf had Kamerlid Ad Koppejan in maart nog weinig goeds te melden. Op zijn weblog keek hij terug op de eerste vijf maanden van de gedoogconstructie met de PW. „Met de belofte om rekening te houden met die '32 procent" is voor de buitenwacht niets herkenbaars gedaan. Wilders en de verwerpelijke ideeën van zijn PW zijn door hun rol als gedoogpartner van dit kabinet, steeds salonfahiger geworden. De PW groeit en het CDA krimpt." De '32 procent" van Koppejan zijn de leden van het CDA die vorig jaar tijdens een historisch partijcongres tevergeefs tegen samenwerking met de PW stemden. Koppejan en zijn fractiegenoot Kathleen Ferrier hoorden ook bij die 32 procent, als enigen in hun fractie. De twee beloofden toen voor de belangen van de ongelukkige CDA-leden op te komen. Zonder resultaat, zo bleek Koppejan in maart zelf te vinden. Maar de diepe onvrede van Koppejan werd in de loop van dit jaar minder uitgesproken. Na een jaar regeren schrijft hij een open brief aan „zo'n 1.340 personen die mij eenjaar geleden een bemoedigende mail hebben gestuurd". Hij wil, schrijft Koppejan, verantwoording afleggen. „De samenwerking met de PW valt mij niet mee." Maar ook: „Een kabinetscrisis en vervroegde verkiezingen zijn dan zeker niet in het belang van het land en niet in het belang van het CDA." En het opkomen voor de 32 procent? „De hele fractie ziet dat, gelukkig, als verantwoordelijkheid."

Dieptepunt: Ferrier zweeg
De bron van dit voortschrijdend inzicht is voor de buitenstaander moeilijk te zien. De peilingen zijn voor het CDA nog steeds zeer slecht en voor de PW zeer goed. Het kabinetsbeleid - met bijvoorbeeld strenge maatregelen tegen asiel en immigratie en de verregaande bezuinigingen op passend onderwijs - is niet anders dan in het voorjaar. Twee keer sprak het CDA-congres zich al uit tegen het kabinetsbeleid. Het congres wilde de 300 miljoen bezuinigingen op het passend onderwijs vertragen. En een regeling voor minderjarige asielzoekers die op hun achttiende Nederland uit moeten. In geen van beide gevallen deed de CDA-fractie iets met die uitspraken. ook Ferrier en Koppejan niet. Ferrier weigerde in het parlement zelfs in te gaan op de eigen congresuitspraak over passend onderwijs. Dat was een dieptepunt, zeggen CDA'ers die tegen de deelname van hun partij aan het kabinet zijn. Maar Koppejan ziet dat anders: „Mijn ervaring is dat ik met het voeren van de discussie binnen de fractie, door een goede samenwerking met collega's, de meeste invloed kan uitoefenen op de besluitvorming en daarmee ook het meest effectief stem geef aan al diegenen die net zoals ik, grote moeite houden met de huidige gedoogsteunconstructie met de PW." Met andere woorden: het mag onzichtbaar zijn, maar achter de schermen beïnvloedt Koppejan de besluitvorming op een manier die tegemoet komt aan de anti-PW-sentimenten in zijn partij. Maar is dat ook zo? De openlijke weerstand die Koppejan en Ferrier laten zien bleef het afgelopen jaar grotendeels beperkt tot hier en daar een tweet en weblog of interview. Die veroorzaakten wel beroering, maar veranderden weinig aan de werkelijkheid. Alleen in de zaak rond de uitzetting van de 18-jarige Angolees Mauro Manuel wisten de 'dissidenten' de eigen coalitie zichtbaar bij te sturen. Over hoe groot de invloed van de twee intern is, zijn de meningen verdeeld. Veel mensen in en om de fractie benadrukken dat ze er weinig tot niets van merken. Ze zeggen dat Ferrier en Koppejan niet meer dan andere CDA-Kamerleden bezwaar maken tegen elementen uit het regeerakkoord die hun niet welgevallig zijn. „Er gaat elke week wel iemand uit zijn dak, echt niet alleen die twee", aldus een betrokkene. Medestanders binnen de fractie zijn milder: van de aanwezigheid van de twee 'dissidenten' gaat soms een „preventieve werking" uit. Maar de verhoudingen met het fractiebestuur zijn slecht. Het fractiebestuur moet zorgen voor eenheid en rust in de coalitie. Maar binnen de fractie van 21 staat een achttal Kamerleden in meer of mindere mate sympathiek tegenover  de wijze waarop Koppejan en Ferrier het regeringsbeleid beoordelen. Wat medestanders zien is dat het tweetal de fractie af en toe een duwtje in de 'goede' richting geeft. Een richting die andere fractiegenoten misschien ook wel op willen, maar uit angst voor de goede coalitieverhoudingen niet inslaan. Die medestanders komen tot de -volgende wapenfeiten: In november 2010 stelde Kathleen Ferrier Kamervragen over het verbod op stages voor illegale kinderen. Binnen de fractie stelde ze het probleem aan de orde, een halfjaar later diende fractiegenoot Eddy van Hijum een motie in om dat verbod ongedaan te maken. De motie werd met steun van de oppositie aangenomen. Samen met fractiegenoten Jack Biskop en Pieter Omtzigt eisten de twee begin oktober een versoepeling van de nieuwe Bijstandswet. Ondanks druk van coalitiegenoot WD en onwil bij CDA-woordvoerder Mirjam Sterk, hielden de vier hun poot stijf. Uiteindelijk moest premier Mark Rutte eraan te pas komen. De CDA-fractie kreeg een handreiking. Volgens medestanders waren Koppejan en Ferrier er mede voor verantwoordelijk dat minister Gerd Leers (Immigratie, CDA) de strafbaarstelling van illegaliteit afdeed met een overtreding, in plaats van een celstraf, zoals gedoogpartner PVV had gewild. Zij zouden daarover met Leers hebben gesproken. Ook dreigden ze intern met problemen als het Afghaanse meisje Sahar zou worden uitgezet.

Ergernis bij fractiegenoten
Het probleem voor de 'dissidenten' is dat deze activiteiten voor de buitenwereld onzichtbaar blijven. Niemand die het opvalt dat hier (een deel van) de CDA-fractie haar stempel op heeft gezet. En als ze al zichtbaar waren, het enige wat Koppejan en Ferrier hier en daar proberen is de scherpste kantjes van het kabinetsbeleid af te vijlen. Maar dan nog blijven voor tegenstanders van het kabinet het immigratie- en asielbeleid en de ingrepen in de sociale zekerheid hardvochtig. En 'ik heb het iets minder erg gemaakt5 is niet een fijne boodschap voor de kiezers. De kritiek die Koppejan en Ferrier binnen de beslotenheid van de CDA-fractie soms leveren, leidt regelmatig tot ergernis bij fractiegenoten. Rond de uitzetting van Mauro kregen zij intern het verwijt dat ze slechts op eigen imagowinst uit waren. Ook wordt hun verweten dat ze zich als geweten van de fractie opstellen, waarmee ze suggereren dat andere CDA-Kamerleden hun geweten niet sterk genoeg laten meespreken. En er is achterdocht: men vermoedt dat de twee in regelmatig contact zijn met CDA'ers die de totstandkoming van deze coalitie hebben proberen tegen te houden. Ab Klink, Ernst Hirsch Ballin en Ruud Lubbers. Dat contact is er ook. Een CDA'er: „Ze staan aan de rand van de fractie, zijn nog net geen outcast." In hun opereren moeten ze heel wat handicaps overwinnen. Ze zouden, zo schreven ze bij het aantreden van het kabinet in een open brief aan hun fractiegenoten, scherp letten op het „kleurrijke, duurzame en sociale gehalte van het beleid". Dat zijn geen termen die als eerste van toepassing zijn op deze regeringscoalitie. Maar beiden ondertekenden ze het regeerakkoord. Dus het blokkeren van de maatregelen die daarin staan, is lastig. Ze hebben portefeuilles die over het algemeen niet gaan over de onderwerpen die ze wilden bewaken - behalve ontwikkelingssamenwerking - en het is niet gebruikelijk je met de onderwerpen van andere fractiegenoten te bemoeien. Hun stemmen zijn voor de coalitie vaak niet essentieel, omdat de twee Kamerleden van de SGP dit kabinet informeel gedogen. En Geert Wilders? Koppejan beloofde toen het kabinet begon, dat Wilders nog wel van hem ging horen. Maar politieke schade berokkenen aan de PW is de twee nog niet gelukt. Voorlopig is het vooral het eigen CDA dat in verlegenheid wordt gebracht door de tweets, weblogs en andere speldeprikken die Ad Koppejan en Kathleen Ferrier uitdelen.
DERKSTOKMANS

Kathleen Ferrier (1957) is sinds 23 mei 2002 lid van de CDA-fractie. Daarvoor was zij secretaris van SKIN, de organisatie van migrantenkerken
in Nederland. Daarvoor was zij werkzaam in de ontwikkelingssamenwerking (onder andere in Latijns-Amerika). Ferrier is de
dochter van oud-president Johan Ferrier van Suriname. Zij woont in Leusden. In de Tweede Kamer houdt zij zich onder meer bezig met
ontwikkelingssamenwerking en onderwijs.

De Zeeuw Ad Koppejan (1962) is sinds 30 november 2006 lid van de CDA-fractie. Daar verwierf hij bekendheid door zijn felle verzet tegen ontpoldering van de Zeeuwse Hedwigepolder. Hij stemde zelfs tegen zijn eigen kabinet. Voordat hij Kamerlid werd, was hij internetondernemer.
Eerder was hij voorzitter van het CDJA, bestuurder van de Vervoersbond CNV en hoofd voorlichting van het Havenbedrijf Amsterdam. Koppejan woont in Zoutelande. Hij is onder meer woordvoerder visserij- en waterbeleid, administratieve lasten en maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Berichtenservice

Wilt u op de hoogte worden gehouden van de polls en andere berichten van Ad Koppejan? Schrijft u zich dan in voor de berichtenservice.