Bericht

20-11-2012Juist nu investeren in duurzame relaties

Toespraak voor Gids Gala 2012 in Hotel Almere

Op uitnodiging van het GIDSnetwerk, een netwerk van leidinggevenden dat sociaal-maatschappelijke uitdagingen in steden en dorpen effectief aanpakt, heb ik op 19 november een toespraak gehouden op het jaarlijkse GIDS gala met als thema 'Duurzame Relaties'.

 

Afgelopen zaterdagochtend stond ik zoals iedere week, langs de kant van het voetbalveld, samen met nog een aantal vaders en moeders. Kijken naar het spel van mijn zoon Coen van 8 die voetbalt bij de Meeuwen F1. 
Het  gesprek ging al snel over de economische recessie en de komende bezuinigingen. De inkomensachteruitgang die met name gezinnen met kinderen hard treft.
Als oud Tweede Kamerlid, krijg je dan al snel de vraag toegeworpen hoe jij de toekomst inschat. Hoe lang kan deze economische crisis nog gaan duren vroeg een van de ouders? Moeten we ons echt zorgen maken over onze baan?

Daar bij het voetbalveld, op een koude zaterdagochtend, staan in levende lijve de inkomensplaatjes waar de afgelopen weken de kranten vol van stonden; de tweeverdiener met kinderen en een inkomen van 3x modaal, een alleenstaande ouder met uitkering, de gepensioneerde opa, de geslaagde zakenman. Hoezeer verschillend, een ding hebben ze met elkaar gemeen. Ze zijn allemaal onzeker en maken zich zorgen over de toekomst.

Deze groeiende onzekerheid onder de mensen, is al langer aan de gang. Je zag het aan het groeiend aantal zwevende kiezers en het wantrouwen richting de politiek. De opkomst van eerst Pim Fortuyn en later Geert Wilders, het anti Europa sentiment, de afnemende tolerantie in de samenleving en de angst voor de Islam.

Er is dan ook meer aan de hand dan alleen een economische crisis. Het zijn meerdere crisissen tegelijkertijd waarmee we nu geconfronteerd worden. Alsof we op een soort breukvlak leven, een overgangsperiode van het eene naar het andere tijdperk. Zoals we dat in de geschiedenis wel vaker hebben gezien. Van de Middeleeuwen tot de tijd van de Renaissance, de Reformatie, de Verlichting, de Franse revolutie en de Industriële revolutie. We weten alleen nog niet onder welke naam dit nieuwe tijdperk de geschiedenis in zal gaan.
Een overgang naar een nieuw tijdperk gaat gepaard met veranderingen. Veranderingen gaan vaak schoksgewijs en worden daarmee ervaren als crisissen. Naast een financieel economische crisis en een banken crisis. Hebben we op dit moment te maken met een klimaatcrisis, een energiecrisis en een voedselcrisis. Ook zien we de machtsverhoudingen in de wereld veranderen. De economische opkomst van landen als China, India en Brazilië, die ten koste gaat van de oude machten Europa en de VS.

Ook dichter bij huis zien we de verhoudingen veranderen. Binnen de bedrijven ligt de macht steeds meer bij anonieme aandeelhouders, hedgefondsen en speculanten. Zij gaan voor de winst op de korte termijn ten koste van de continuïteit van de onderneming op langere termijn. We zien ook nieuwe bedrijfsvormen ontstaan;  netwerkorganisaties van zelfstandige ondernemers. En bedrijven die serieus werk willen maken van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en een duurzame productiewijze.
De traditionele werknemer verdwijnt. De baan voor het leven bestaat niet meer. Vaste arbeidscontracten worden ingewisseld voor tijdelijke, flexibele contracten en ZZP’ers.
De traditionele maatschappelijke organisaties waaronder vakbonden, politieke partijen en kerken, hebben moeite om hun leden vast te houden en zien hun positie in de samenleving afkalven.

Op technologisch gebied zien we dat de ontwikkelingen snel gaan.  Bedrijfsprocessen worden geautomatiseerd. Robotisering maakt dat de productie van de lage loonlanden weer terugkomt naar hier. “Big brother”, die alles ziet, wordt steeds meer realiteit. Er groeit een nieuwe internetgeneratie op die wereldwijd met elkaar communiceert en samenwerkt. En waarbij je als ouders, je al gauw een digibeet voelt.

Cultureel en demografisch voltrekken zich stille revoluties. Daar waar in de Randstand en in regio’s rond Eindhoven en in Twente,  de verstedelijking zich onverminderd doorzet. Zien we tegelijkertijd in andere delen van het land; krimp, vergrijzing en een afnemend voorzieningenniveau.

De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert.
Nederland vergrijst en de grote steden verschieten van kleur. Grotere groepen medelanders hebben een andere etnische en religieuze achtergrond dan de oorspronkelijke bevolking.

Kortom het is verandering en daarmee onzekerheid troef. En dat op een moment dat we ons als Nederlanders juist bevrijd hadden van oude dogma’s, geloof en ideologie.
In de afgelopen decennia van economische voorruitgang en groeiende welvaart konden we ons prima in ons eentje redden en hadden verder niemand nodig.
Maar als je van een groeiende welvaart in een economische recessie beland. Er voorlopig geen uitzicht meer is op welvaartsgroei. Sterker nog; voorzichtig wordt de vraag al gesteld of onze kinderen het nog wel net zo goed zullen hebben als wij. En is het nog maar de vraag of wij straks als we ouder zijn geworden, nog kunnen rekenen op het huidige niveau van zorg en pensioenvoorziening.
In die omstandigheid waarin zekerheden wegvallen, sta je er op eens behoorlijk alleen voor. Alleen en ook nog eens met lege handen. Je kunt niet meer terugvallen op de bescherming binnen de eigen groep of zuil. Want die had je nu juist de rug toegekeerd. De overheid en de politiek kunnen je, ondanks alle mooie beloftes in verkiezingstijd, ook niet meer redden. Immers de overheid moet stevig bezuinigen.

Het is dan ook niet zo gek dat op die zaterdagochtend, langs de kant van het voetbalveld, bij de ouders van de F’ jes, de onzekerheid toeslaat. Hetzelfde zal u ook wel ervaren als u met andere ouders op het schoolplein staat of bij de koffie automaat spreekt met collega’s op uw werk.

Wat we echter nog vaak onvoldoende beseffen, is dat niet zozeer de economische crisis het probleem is. Zelfs niet het feit dat we met meerdere crisissen tegelijkertijd te maken hebben. Of dat we in een overgangsperiode zitten naar een nieuw tijdperk. Crisissen zijn van alle tijden, tijdperken volgen elkaar op.

Het echte probleem is dat we in de afgelopen decennia, elkaar als mensen vaak hebben losgelaten. Of anders gezegd; “aan het eigen lot hebben overgelaten”. Teveel dachten dat we het wel in ons eentje konden redden. De ander niet nodig te hebben. Uitgaande van de gedachte; “ieder voor zich en de overheid voor ons allen”. Onze bestaanszekerheden hebben we ontleend aan door de overheid georganiseerde en opgelegde vormen van solidariteit. Zonder dat het nog vanuit onszelf kwam. En nu deze zekerheden onder druk van de economische crisis en overheidsbezuinigingen dreigen weg te vallen, staan we er plotseling heel alleen voor.
Eigenlijk kun je stellen dat het probleem van deze tijd is, dat we  onvoldoende hebben geïnvesteerd in duurzame relaties. Duurzame relaties die onze weerbaarheid vergroot in tijden van crisis en onzekerheid.

Duurzame relaties zijn het cement van de samenleving. Zij houden de boel bij elkaar. Wat met name belangrijk is op momenten dat het stormt en alles door elkaar wordt geschud in de samenleving.

Hoe vinden we met z’n allen die duurzame relaties weer terug?
Als ik die vraag voor mijzelf probeer te beantwoorden dan kom ik uit bij de eerste plek waar ik die duurzame relatie met anderen heb mogen ervaren, het gezin waarin ik ben opgroeit. Ik ben de oudste van een gezin van 6 kinderen. Mijn ouders hadden een vakantiebedrijf in Zoutelande, gelegen aan de Zeeuwse Riviera.
De onvoorwaardelijke en onbaatzuchtige liefde van mijn ouders. De stabiele omgeving die ze mij boden om vertrouwen op te bouwen in jezelf en in anderen. Je mag er zijn en je wordt gewaardeerd. En als je teveel praatjes dreigt te krijgen wordt je ook weer netjes op je plaats gezet. In zo’n omgeving kun je je maximaal ontwikkelen en groeien. Ik kreeg er het christelijke geloof mee met bijbehorende waarden zoals bijvoorbeeld dat je niet alleen voor jezelf leeft. Dat het leven zin en betekenis krijgt door wat je voor elkaar en voor anderen kunt betekenen. Opgroeien in een gelukkig gezin waar de ouders van elkaar houden. Dat stelt je later ook beter in staat om duurzame relaties met anderen aan te gaan. 
Ik besef dan ook dat ik door het gezin waarin ik mocht opgroeien, een bevoorrecht mens ben. Dat dit niet van vanzelfsprekend is. Dat het in veel huwelijken en gezinnen mis gaat. Waardoor veel jongeren beginnen met een valse start in hun leven.
Daarom vind ik ook dat de opbrengst van deze avond goed besteed is  met doelen zoals Poorthuis en de stichting “Marriage Week”. 

Duurzame relaties, de waarde daarvan, ervaar je pas goed als het stormt in je leven. Dat zijn de momenten waarop je steun en houvast zoekt. Ook dat heb ik ervaren op de momenten dat het in mijn leven stormde. Daar was in de eerste plaats altijd mijn echtgenote Annemiek. Waren er ook mijn vrienden waarvan ik de meesten al ken sinds mijn studententijd aan de VU en uit het CDJA.
Op het moment dat het leven tegenzat door het onverwacht overlijden van mijn moeder en jongste broer, had ik ook veel steun aan het bedrijf waar ik werkte; het Havenbedrijf Amsterdam. Die als een goede werkgever begrip en ruimte bood.
Toen ik later ook als Tweede Kamerlid de nodige stormen moest doorstaan, heb ik de waarde leren kennen van duurzame relaties in de politiek. Bijzonder omdat men vaak zegt dat je in de politiek geen vrienden hebt. Ik weet gelukkig wel beter.
Duurzame relaties zijn voor mij ook altijd belangrijk geweest als ondernemer. Samen met partners grote projecten doen waarbij je op elkaar kon vertrouwen, ook als het even tegen zit en er niet alleen winsten maar ook verliezen gedeeld moesten worden.
Duurzame relaties leveren altijd langdurig rendement op. Dat ervaar ik nu ik de actieve politiek weer heb verlaten en met mijn bedrijf Swinth het ondernemerschap weer heb opgepakt. Vanaf het moment dat ik weer op de markt ben, zoeken oude zakenrelaties mij weer spontaan op om samen iets te ondernemen.  


Mijn boodschap voor deze avond, is dan ook dat in deze tijden van verandering, crisissen, overheidsbezuinigingen en toenemende onzekerheid. Wij elkaar harder nodig hebben dan ooit tevoren. Onze belangrijkste zekerheid en houvast, is naast ons persoonlijke geloof of levensovertuiging,  de zekerheid dat we als mensen elkaar hebben. In onze huwelijken, gezinnen, vriendschappen, in de buurt, in de verenigingen, de kerk, de politiek en op het werk.
Waar het in deze tijd  op aankomt, is dat we als mensen ook echt weer voor elkaar kiezen, duurzame relaties durven aangaan. Verantwoordelijkheid willen nemen voor diegenen die op ons pad komen en hulp en ondersteuning nodig hebben.

Als oud politicus en nu als ondernemer, zeg ik dan ook; “het is tijd om te investeren, te investeren in duurzame relaties.”

 

 

Berichtenservice

Wilt u op de hoogte worden gehouden van de polls en andere berichten van Ad Koppejan? Schrijft u zich dan in voor de berichtenservice.