Bericht

28-09-2010Profiel in de NRC; Bevlogen christen, dwarse CDA'er

Dissidenten Ferrier en Koppejan kunnen coalitie frustreren. Onderhandelaars van CDA, VVD en PVV zijn het eens over een regeerakkoord. Nu de CDA-Kamerleden nog. Staan dissidenten Kathleen Ferrier en Ad Koppejan de coalitie in de weg?

Bevlogen christen, dwars CDA'er

Door Jan Meeus, NRC, 28 september 2010

In de fractiekamer van het CDA viel een stilte toen Maxime Verhagen op 30 juli 2010 de cruciale vraag voorlegde. Wie twijfelde er over de start van formele onderhandelingen met PVV en VVD voor een nieuw kabinet? De inmiddels vertrokken onderhandelaar Ab Klink deed er het zwijgen toe, maar twee fractieleden staken die vrijdagmiddag hun hand omhoog. Het waren Kathleen Ferrier en Ad Koppejan.

Na bijna twee maanden onderhandelen en een harde machtsstrijd in de boezem van het CDA moet de fractie steun geven aan het regeer- en gedoogakkoord dat de onderhandelaars van CDA, PVV en VVD waarschijnlijk vandaag afronden. Morgen is dan de fractie aan het woord. Hoe gaan Ferrier en Koppejan zich opstellen? Hun twee zetels zijn van cruciaal belang voor de toekomstige coalitie die een minimale meerderheid van 76 zetels heeft. Vrienden en bekenden betwijfelen of de bezwaren van Ferrier en Koppejan tegen samenwerking met de PVV kunnen worden weggenomen. Wie zijn deze dissidenten, en wat drijft hen?

De verfijnde Surinaamse Kathleen Ferrier en de knoestige Zeeuw Ad Koppejan hebben op het oog weinig gemeen. Ook de levensgeschiedenis van Ferrier, dochter van de eerste president van Suriname, en Koppejan, zoon van een Zeeuwse ondernemer, kent nauwelijks overeenkomsten. Zij werd in 1957 geboren in Paramaribo, Suriname. Hij in 1962 in Zoutelande, Zeeland. Zij studeerde Spaanse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Leiden, hij deed politicologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ferrier werkte in de ontwikkelingssamenwerking. Koppejan had een eigen internetbedrijf en specialiseerde zichzelf in marketing. Zij was secretaris van SKIN, een onafhankelijke vereniging van migrantenkerken. Hij maakte naam als voorzitter van CDA-jongerenorganisatie CDJA.
Ondanks die verschillen zijn er in de Tweede Kamer weinig politici te vinden wier lot zo aan elkaar verbonden is als dat van Kathleen Ferrier en Ad Koppejan. Wat hen bindt, is het CDA en hun geloof in christelijke politiek.

De schoolcarrière van Adriaan Jacobus Koppejan verraadt doorzettingsvermogen. Deze zoon uit een Zeeuwse middenstandsfamilie met zes kinderen - zijn ouders hadden een pension en verhuurden vakantiehuisjes in Zoutelande - is een 'stapelaar'. Hij begon in 1975 op de reformatorische Bernardus Smythegelt-mavo in Middelburg. De havo volgde, en in 1983 het vwo-diploma.
Bijna 21 jaar oud ging Koppejan studeren. Toenmalig studiegenoot en vriend Jim Wouda noemt hem ,,een serieuze student" met ,,een passie voor de politiek". Koppejan durfde zichzelf te zijn, aldus Wouda. ,,Hij liep in een colbertje en had een koffertje. Maar hij deed ook fanatiek aan karate." Koppejan heeft de zwarte band.
Zijn christelijke overtuiging en lidmaatschap van de CDA-jongeren stak hij niet onder stoelen of banken. Typisch Ad, vindt Wouda. ,,Ook op de VU was het CDA-lidmaatschap niet vanzelfsprekend, maar Ad ging met iedereen vol overtuiging de discussie aan. Hij durfde op te komen voor zijn opvattingen. Wat dat betreft, is hij niet veranderd."
Ad Koppejan is een noeste werker. Nog tijdens zijn studie, in 1986, werd hij persoonlijk medewerker van Johan de Leeuw, lid van de Tweede Kamer voor het CDA. Twee jaar later werd Koppejan voorzitter van het CDJA. Zijn studie rondde hij in 1990 af. Na zijn diensttijd - hij zwaaide af als eerste luitenant bij de landmacht - ging hij werken bij de Vervoersbond CNV.

Tegelijk rees Koppejans politieke ster. Als CDJA-voorzitter voerde hij actie tegen de machtspolitiek van CDA-premier Lubbers. Zo kwalificeerde hij het parlement als de ,,Schapen-Generaal".
Zijn interne strijd voerde Koppejan onder anderen met de latere minister Ab Klink en de latere CNV-voorzitter René Paas. Ze maakten discussie los, maar binnen het CDA verwierf Koppejan geen formele macht. Bij de Kamerverkiezingen in 1998, toen de partij volgens Koppejan nog altijd gebrek had aan ,,directheid, durf en openheid", stond hij 37ste op de CDA-kieslijst. Hij haalde het niet.

Koppejan ging ondernemen. ,,Ad had altijd tomeloze energie", zegt Karin Wouters, vriend van de familie. ,,Hij is serieus, gedreven, belangstellend en trouw aan zijn principes." In 1999 begon hij een bedrijfje in internetconcepten. Zo stond hij aan de basis van Volksvertegenwoordigers.nl, dat sites bouwt voor volksvertegenwoordigers, bestuurders en politieke partijen. Met de site Maximeverhagen.nl behaalde Koppejan een van zijn grootste successen. Een tweede internetbedrijf, E-grant Publishing, verkocht Koppejan later aan uitgever Sdu, onder meer verantwoordelijk voor de website Overheid.nl.

Kathleen Gertrud Ferrier kreeg haar politieke engagement bij haar geboorte mee. Ze is de jongste dochter van Johan Ferrier, in 1975 de eerste president van Suriname.
,,Je moet de familie Ferrier zien als Surinaamse adel", legt John Leerdam uit, oud-Kamerlid voor de PvdA. Hij kent Ferrier sinds zijn jeugd. ,,Onze vaders kenden elkaar heel goed. Toen Kathleens vader gouverneur van Suriname was, werkte mijn vader als hoofdinspecteur van de politie op de Nederlandse Antillen. Wij kwamen bij elkaar over de vloer." Volgens Leerdam is Ferrier door haar afkomst totaal onafhankelijk en onschendbaar. ,,Ik vermoed dat haar statuur ook binnen het CDA wordt onderschat. Kathleen is niet alleen welbespraakt en belezen, ze kent de weg in het ontwikkelingswerk. Wat dat betreft is ze voor het CDA van onschatbare waarde."

Kathleen Ferrier bracht haar jeugd door in Suriname en Nederland. In 1973, twee jaar voor haar vader president werd, kwam ze definitief naar Nederland. Ze haalde haar atheneumdiploma in 1976 aan het Visser 't Hooft Lyceum in Leiden en ging daarna in dezelfde stad Spaanse taal- en letterkunde en Portugees studeren.
Kathleen Ferrier heeft drie zussen en vier broers. Haar vader kreeg zes kinderen in zijn eerste huwelijk. Kathleen en haar oudere zus Joan werden geboren nadat vader Johan hertrouwde. Met Joan heeft Kathleen volgens Leerdam een hechte band. ,,Zij zijn als een tweeling, zo intens is die relatie."

Tijdens haar studie werkte Kathleen als student-assistent en later als stewardess. Ewoud Sanders, taalhistoricus en medewerker van deze krant, kent haar uit die tijd. ,,We werkten in 1982 samen voor de KLM. Sindsdien zijn we bevriend. Ferrier behoort tot de weinige charismatische mensen die ik ken. Zij kan anderen echt inspireren. Zij is oprecht, integer, bevlogen en idealistisch."
Dat bleek in 1984, toen ze haar studie had afgerond en met haar vriend, de dominee Tjeerd de Boer, meeging naar Chili. Ze trouwden datzelfde jaar in Santiago. Kathleen begon daar een carrière als ontwikkelingswerker.
,,Dat is geen toevallige keuze", zegt Leerdam. ,,Kathleen had zendingsdrang. Ze zat in het ontwikkelingswerk wegens haar overtuiging, een overtuiging die voorkomt uit haar geloof."
Terug in Nederland werd Ferrier begin jaren negentig actief in allerlei kerkgemeenschappen. Ze aanvaardde de functie van algemeen secretaris van Samen Kerk in Nederland, een onafhankelijke vereniging van migrantenkerken. En ze werd actief voor het CDA. Leerdam: ,,Ik kwam Kathleen voor het eerst sinds onze jeugd weer tegen op een debat over integratie. Onze standpunten wijken niet zoveel af, maar ik koos voor de PvdA en Kathleen voor het CDA. Zo belangrijk zijn de christelijke waarden voor haar." Ferrier maakte carrière binnen de partij, mede door haar grote kennis over, en praktische ervaring met ontwikkelingssamenwerking. Ze werd in 2000 gevraagd mee te schrijven aan het verkiezingsprogramma van het CDA en werd twee jaar later gekozen als lid van de Tweede Kamer.
Oud-Europarlementariër en CDA-ideoloog Arie Oostlander verklaart dat. Kathleen, zegt hij, kent ontzettend veel mensen in de ontwikkelingssamenwerking, voor het CDA heel belangrijk terrein. ,,Er waren in die tijd niet veel mensen met haar achtergrond die voor het CDA kozen." Bovendien heeft Ferrier een natuurlijke achterban. In Nederland zijn circa 800.000 christelijke migranten. Oostlander: ,,Dat zijn allemaal potentiële CDA-stemmers."
Leerdam onderstreept dat ze Kathleen Ferrier op handen dragen. ,,Zeker nu - die mensen voelen zich uitgesloten door de PVV."

De paden van Ferrier en Koppejan kruisten elkaar in 2006 voor het eerst. Na de verkiezingen in november van dat jaar kwamen ze allebei namens het CDA in de Tweede Kamer. Dit jaar werden ze beiden herkozen, overigens zonder veel voorkeurstemmen (Koppejan; 3.604 en Ferrier; 1.269 voorkeurstemmen).
Wat hen bindt, is een overtuigd en standvastig geloof in de christelijke waarden en het woord van God. Dienstbaarheid en samen delen zijn voor Ferrier en Koppejan kernbegrippen, stellen dominee Rhoïnde Mijnals-Doth van de Amsterdamse Evangelische Broedergemeente en dominee Gerrit Ruitenburg van de Protestantse gemeente in Zoutelande.
,,Het geloof geeft Kathleen Ferrier kracht en inspiratie", zegt Mijnals-Doth. ,,De dienstbaarheid heeft ze van haar vader Johan, in alles Kathleens grote voorbeeld. Dienstbaar zijn aan je medemens zonder onderscheid des persoons, want ieder mens is uniek en waardevol."
Ewoud Sanders vindt de politieke vertaling daarvan duidelijk. ,,Kathleen voelt zich moreel verantwoordelijk voor die
CDA-stemmers die het niet eens zijn met samenwerking met de PVV. Alleen al om die tegenstanders te
vertegenwoordigen binnen de fractie, zal zij haar zetel niet opgeven."
Ruitenburg parafraseerde onlangs tijdens een preek Lucas: ,,Als je ergens voor staat, brengt dat keuzes en offers met zich mee." Die boodschap past bij volksvertegenwoordiger Ad Koppejan, vindt hij. ,,De gemeenschap in Zoutelande wil een kerk die dienstbaar is aan iedereen en waarvan geen mens mag worden uitgesloten."
Wat dat betekent, is volgens Karin Wouters, familievriendin en gemeenteraadslid voor het CDA in Veere, duidelijk.
,,Voor Ad Koppejan telt ieder mens en dat siert hem. Hij is er altijd voor anderen."

Zetels van Ferrier en Koppejan zijn voor de coalitie cruciaal
'Ontwikkelingswerker' Ferrier heeft een natuurlijke achterban. Kamerleden Kathleen Ferrier en Ad Koppejan zijn in de CDA-fractie de meest openlijke tegenstanders van politieke samenwerking met de PVV van Geert Wilders. Maar er zijn meer Kamerleden die hiertegen bezwaren hebben, zeggen bronnen bij het CDA. Deze Kamerleden hebben echter besloten het einde van de formatieonderhandelingen af te wachten voordat ze hun oordeel over gedoogsteun van de PVV openbaar maken.
Ook buiten de fractie hebben prominente CDA'ers zich uitgesproken tegen de formatie. De meest bekende zijn de voormalige premiers Piet de Jong, Dries van Agt en Ruud Lubbers. Minister Ab Klink (Volksgezondheid) stapte uit de CDA-fractie nadat hij openlijk zijn bezwaren tegen de motieven van de PVV had geuit. Minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie) heeft al gezegd zich zorgen te maken over wat deze coalitie betekent voor de toekomst van zijn partij.

Berichtenservice

Wilt u op de hoogte worden gehouden van de polls en andere berichten van Ad Koppejan? Schrijft u zich dan in voor de berichtenservice.