Program Zeeland

Zeeland kent een aantal uitdagingen op het gebied van economie, infrastructuur, voorzieningenniveau en natuur.

Eén van de belangrijkste uitdagingen is de veranderende bevolkingssamenstelling door bevolkingsafname en vergrijzing, beter bekend onder de term bevolkingskrimp. Zeeland is al een relatief dunbevolkte provincie (in bevolkingsaantal de kleinste van Nederland). Daarnaast hebben we ook nog met de specifiek Zeeuwse eilandenstructuur te maken, hetgeen een extra opgave betekent om de bereikbaarheid van zorg- en onderwijsvoorzieningen te waarborgen.

De bevolkingskrimp is direct van invloed op zowel de Zeeuwse economie en werkgelegenheid als op het voorzieningenniveau op het platteland. Immers, bedrijven hebben een goed opgeleide beroepsbevolking nodig voor hun personeelsbehoefte. Onderwijs-, zorg-, en sportvoorzieningen op het platteland kunnen alleen in stand gehouden worden met een voldoende bevolkingsomvang en met voldoende jongeren.

Bovendien moet de komende jaren rekening worden gehouden met forse overheidsbezuinigingen. Door de economische en financiële crisis hebben we met z’n allen aan welvaart moeten inleveren. De begrotingstekorten en de schuld van de overheid zijn de afgelopen jaren sterk opgelopen. Die schuld willen we niet nog verder laten toenemen. Dat betekent dat de overheid de komende jaren sterk zal moeten bezuinigen. Ook in Zeeland zullen er scherpe keuzes gemaakt moeten worden.
 
De bereikbaarheid van Zeeland over de weg en via het spoor vraagt om voortdurende aandacht. Zeeland kent immers veel forensen die dagelijks met de trein of de auto naar hun werk buiten Zeeland reizen. Maar ook voor de Zeeuwse economie en werkgelegenheid is een goede infrastructuur belangrijk. We hebben in Zeeland een grote industriële en logistieke sector die sterk afhankelijk is van een goede bereikbaarheid. Tegelijkertijd ligt Zeeland heel centraal tussen Antwerpen en de Randstad, hetgeen veel kansen biedt.

Op het gebied van natuur kent Zeeland verschillende uitdagingen. We hebben de afgelopen jaren kunnen zien dat het thema natuur voor veel discussie heeft gezorgd binnen de Zeeuwse samenleving. Denk aan de toekomst van mosselvissers, of aan boeren en recreatieondernemers die, vanwege een te rigide toepassing van de Natura 2000 richtlijn, het gevoel hadden geen kant meer op te kunnen. Maar ook de discussie over ontpoldering had alles te maken met een te eenzijdige invulling van natuurbeleid waarbij onvoldoende rekening wordt gehouden met de gevoelens die leven onder de Zeeuwse bevolking. Een invulling ook die ten koste gaat van het karakteristieke Zeeuwse agrarische cultuurlandschap.

En dat terwijl er zoveel andere uitdagingen liggen om de kwaliteit van natuur en milieu in Zeeland te verbeteren. Ik denk dan vooral aan de problemen die we hebben met de Oosterschelde, de Grevelingen en het Haringvliet als gevolg van de gehele of gedeeltelijke afsluiting van deze wateren in het kader van de Deltawerken. De afsluiting van het Volkerak-Zoommeer geeft problemen met blauwalgen, stankoverlast en vissterfte. En er zijn momenten dat er onvoldoende water beschikbaar is dat geschikt is voor beregening in de landbouw. De Oosterschelde wordt geconfronteerd met de zogeheten 'zandhonger', het verdwijnen van zandplaten. Dit alles heeft niet alleen negatieve gevolgen voor natuur en milieu, maar ook voor recreatie, visserij en landbouw.
 
Eén van de belangrijkste uitdagingen voor Zeeland vind ik echter hoe wij Zeeland jong en vitaal houden. Welke toekomst kunnen wij bieden aan jongeren om hier te studeren, te wonen en werk te vinden. Veel jongeren verlaten Zeeland na hun middelbare schooltijd om elders te gaan studeren. Helaas keren ze daarna vaak niet meer terug naar Zeeland. Vaak is de reden dat wij hen in Zeeland geen passend werk kunnen bieden. Dit is ook mijn eigen ervaring. Ik ben geboren en opgegroeid in Zoutelande, heb voortgezet onderwijs gevolgd in Middelburg en ben daarna gaan studeren in Amsterdam. Toen ik in 1996 terug wilde keren naar Zeeland kon ik daar geen werk vinden. Mijn vrouw wel, met als gevolg dat ik lange tijd wonen in Zeeland heb gecombineerd met werken in de Randstad. Vanuit die persoonlijke ervaring weet ik hoe belangrijk het is dat wij toekomst bieden aan jonge mensen die willen wonen en werken in Zeeland. Dit alles onder het motto: “Zeeland is niet alleen je afkomst, maar vooral ook je toekomst."

1. Verbeteren van de openbaarvervoersverbindingen tussen de Zeeland en de Randstad
• De reistijd met openbaar vervoer per trein of per bus in woon-werkverkeer tussen Zeeland en de Randstad, wordt waar mogelijk verkort tot circa een uur;
• In samenwerking tussen rijk en provincie worden de mogelijkheden onderzocht van de inzet van meer snelbussen zoals die tussen Zierikzee en Rotterdam;
• Onderzocht wordt of het Provinciebestuur meer mogelijkheden kan krijgen tot een efficiëntere inzet van middelen door combinaties te maken van bus en trein en van vervoer van leerlingen en ouderen (zorgvervoer AWBZ).
2. Opheffen van de barrières op het gebied van grensoverschrijdend woon-werkverkeer
• Voor Zeeuws Vlaanderen is van groot belang dat de grens tussen Zeeland en Vlaanderen niet meer is dan een markering in het landschap. Aan beide kanten van de grens moet worden gewerkt om barrières op het gebied van wonen en werken op te heffen.
3. Stimuleren van de zorg- en wooneconomie, een leefbaar platteland als antwoord op krimp
• De positie van dorpen en steden op het platteland wordt versterkt. Het moeten aantrekkelijke plaatsen blijven waar jonge gezinnen willen wonen en kinderen opgroeien. De Zeeuwse dorpen en steden moeten ‘het kloppende hart’ zijn van een vitaal en leefbaar platteland dat nu op verschillende plaatsen steeds meer te maken krijgt met bevolkingskrimp. Daarbij zal er in beleid onderscheid gemaakt moeten worden in regio’s waar nog wel bevolkingsgroei plaatsvindt en waar men juist te maken heeft met krimp;
• De woningbouw wordt afgestemd op de verwachte demografische ontwikkelingen. Daar waar sprake is van bevolkingsafname zal ingezet worden op herontwikkeling van woonwijken. Nadruk moet liggen op verbetering van de woonkwaliteit, op duurzaamheid en op het inspelen op een veranderende woonbehoefte;
• Vanuit het rijk worden nieuwe adequate financieringsinstrumenten ontwikkeld om achteruitgang in leef- en voorzieningenniveau in krimpgebieden vroegtijdig te voorkomen. Daartoe dient de verdeling van het gemeentefonds herzien te worden en moeten woningbouwcorporaties in krimpgebieden vrijgesteld worden van de zogeheten “Vogelaarheffing”. Ook kan er gedacht worden aan experimenten in krimpregio’s met een lager BTW-tarief voor verbouwing en sloop van woningen om daarmee de kwaliteit van het woningbestand een positieve impuls te geven;
• Op het platteland worden nieuwe vormen van wonen en zorg mogelijk (vrijkomende agrarische schuren ombouwen tot bijvoorbeeld zorgboerderijen, appartementen, recreatiewoningen).
4. Stimuleren van het midden- en kleinbedrijf
• Overbodige regels worden afgeschaft en administratieve lasten verminderd;
• Er wordt één overheidsloket gecreëerd voor ondernemers voor o.a. vergunningen en ondersteuning bij innovatie;
• Er komen ruimere kredietmogelijkheden, waarbij het rijk zich garant stelt;
• Bij overheidsopdrachten ontstaan gelijke kansen voor het MKB. Dat kan door het verminderen van de administratieve rompslomp bij het intekenen en door minder cluster- of raamcontracten;
• De overheid zal in haar aanbestedingsbeleid innovatie bevorderen;
• Het belastingstelsel wordt vereenvoudigd. Daarbij denk ik o.a. aan het instellen van een eenduidig loonbegrip;
• Ondernemers die betrokken zijn geweest bij een faillissement dienen in staat te worden gesteld om weer een keer opnieuw te beginnen als ondernemer;
• Er wordt ingezet op goed beroepsonderwijs dat zich richt op de praktische behoeften vanuit het bedrijfsleven;
• De samenwerking van mkb-bedrijven met Zeeuwse ROC’s en de Hogeschool Zeeland wordt bevorderd.
5. Bevorderen van de haven- en industrie ontwikkeling
• Versterking en uitbreiding van de containeroverslagfaciliteiten en het Biopark in de kanaalzone in Zeeuws Vlaanderen;
• Het duurzamer maken van productieprocessen en het transport: het stimuleren van de binnenvaart en het vervoer over spoor;
• Het stimuleren van het ontwikkelen van een eenduidige economische visie op de Westerschelde. Door samenwerking tussen de havens in de Schelde kan op een veel efficiëntere en minder belastende wijze een verdere groei van het goederenvervoer mogelijk gemaakt worden.
6. Versterking van het energiecluster in Zeeland als motor van economische groei, werkgelegenheid, innovatie en hoogwaardige kennisontwikkeling
• De ontwikkeling en toepassing van duurzame energiebronnen als zonne-energie, biobrandstoffen(biodiesel), biomassa, en biovergisting en biovergassing en water- en getijdenenergie (een getijdencentrale in de Grevelingendam) zal worden gestimuleerd. Naast de grote energiebedrijven als Delta kunnen ook agrarische bedrijven een wezenlijke bijdrage leveren aan de energievoorziening;
• Er zal een tweede kerncentrale bij Borssele worden gebouwd om in de overgangsfase naar meer duurzame energiebronnen op een klimaatneutrale manier CO2-uitstoot van elektriciteitsproductie te verminderen;
• Er wordt naar gestreefd dat de Nederlandse nucleaire activiteiten worden geconcentreerd in Zeeland (bijvoorbeeld de bouw van PALLAS ter vervanging van de Hoge Flux Reactor in Petten);
• De capaciteit van de huidige hoogspanningsnetten in Zeeland zal meegroeien met de groei van de energieproducerende bedrijven.
7. Landbouw
   Gezonde boerenbedrijven zijn essentieel voor een leefbaar en vitaal platteland. Daarom is het belangrijk dat:
• Er geïnvesteerd blijft worden in bedrijfsontwikkeling met innovaties op het gebied van teelt en rassenontwikkeling, landbouwwater, bodem en bemesting en efficiëntie in bedrijfsstructuur en ruimtelijke ordening;
• Boeren de ruimte krijgen om hun bedrijfsactiviteiten en daarmee hun inkomsten te verbreden naar recreatie en toerisme, zorg, energieopwekking (anders dan windmolens) en natuurbeheer;
• Er meer mogelijkheden komen om streekproducten te leveren aan de directe omgeving;
• Regelgeving wordt teruggedrongen, waar regelgeving nodig blijft dient deze duurzaamheid en maatschappelijk ondernemen te bevorderen;
• Er minder rigide en meer pragmatisch wordt omgegaan met de uitvoering van Natura 2000;
• Het agrarisch cultuurlandschap van onze Zeeuwse polders behouden blijft. Ik ben tegenstander van het opgeven van goede landbouwgrond voor zogenaamde “nieuwe” (vaak natte) natuur en tegenstander van gedwongen ontpoldering.
8. Beroepsvisserij
• Duurzame visserij wordt gestimuleerd, o.a. door het certificeren van duurzaam gevangen of gekweekte vis;
• Er komt een nationaal visserijkenniscentrum als opvolger van het huidige Visserij Innovatie Platform. Zeeland is hiervoor een goede locatie;
• Aquacultuur, viskwekerijen, inclusief aaskwekerij voor de sportvisserij worden gestimuleerd;
• De voedselrijkdom van het water wordt gestimuleerd door inlaat van voedselrijk water zoals bij het experiment bij de Bergse Diepsluis;
• De komende jaren blijft de vergunningverlening voor mosselzaadvangst op de Wadden in het kader van het convenant gegarandeerd;
• De mosselkwekers krijgen de ruimte om op een bedrijfseconomisch verantwoorde wijze de omslag te maken naar meer duurzame vormen van visserij waaronder het gebruik van Mossel Zaad Invanginstallaties (MZI’s). Dat betekent dat gebieden op de Wadden niet te snel gesloten mogen worden. De MZI’s moeten zich eerst bewezen hebben als volwaardig alternatief;
• Zuid-Noord transport van mosselzaad vanuit de Deltawateren naar de Wadden wordt zo snel mogelijk geregeld.

1. Onderwijs
• Om de school als centrale ontmoetingsplaats binnen een dorpsgemeenschap te behouden zal er meer samengewerkt worden met andere partijen om het schoolgebouw beter en breder te benutten, door bijvoorbeeld een langere openstelling. Een basisschool is belangrijk voor een lokale gemeenschap op het platteland. Het CDA is voorstander van een brede school waarbij verschillende activiteiten zoals kinderopvang, muziek, sport en het leren van vreemde talen in hetzelfde schoolgebouw kunnen plaatsvinden. Een school of dorpshuis kan ook ruimte bieden aan een huisarts, fysiotherapeut, lokale bankvestiging of apotheek;  
• Er wordt zo spoedig mogelijk uitvoering gegeven aan de adviezen van de Taskforce Zeeland m.b.t. de toekomst van het middelbaar beroeps onderwijs en het hoger onderwijs in Zeeland, waaronder:
• Meer samenwerking tussen beroeps- en hoger onderwijs met een kwalitatief hoogwaardig onderwijsaanbod, mede afgestemd op de behoeften van het regionale bedrijfsleven en de regionale non-profitsector;
• Doorlopende leerlijnen tussen vmbo, mbo en hbo, resulterend in behoud van Zeeuwse leerlingen voor Zeeland en een optimaal leerrendement;
• Onderwijsarrangementen gericht op ‘een leven lang leren’, inspelend op de flexibiliserende arbeidsmarkt;
• Versterking van regionaal toegepast onderzoek;
• Samenwerking van de Zeeuwse mbo-instellingen. ROC Zeeland en ROC Westerschelde werken deze samenwerking uit naar een instellingenfusie;
• ‘Nicheontwikkeling’ voor het Zeeuwse hbo tot rijksbeleid maken op in het rapport aangegeven gebieden en voor deze niches een Preferentiestatement afgeven in het kader van de macrodoelmatigheidstoetsing;
• Gezien de krappe begrotingsruimte van de Hogeschool Zeeland tevens voor de ‘niche’-ontwikkeling de Claim Rekenschap (’Schutte-claim’) te gebruiken en daarmee deze als zodanig te laten vervallen en, tegelijkertijd tegen dezelfde achtergrond, een extra initieel budget ter beschikking te stellen ter grootte van € 1 miljoen per te ontwikkelen niche;
• Erkenning van de Roosevelt Academy als afzonderlijke, universitaire instelling. Daarmee komt een eind aan het ontbreken van een vastevoetfinanciering in de huidige bekostiging. Vooruitlopend daarop moet met onmiddellijke ingang een infrastructurele voorziening worden getroffen van ten minste de helft van een theoretische vastevoetfinanciering (ongeveer € 1,2 miljoen op jaarbasis) gedurende de pilotperiode, met als tegenprestatie van de Roosevelt Academy een van deze Academy gevraagde aantoonbare bijdrage in het kader van toegepast onderzoek en masteropleidingen;
• Voor de pilotperiode met de regering van het Gewest Vlaanderen een arrangement treffen, waarbij de belemmeringen voor een daadwerkelijk vrij verkeer van personen, goederen en diensten op de terreinen van arbeidsmarkt, gezondheidszorg en onderwijs worden weggenomen.